كرده هر چه ديگران نصيحتشان كردند و الحاح و اصرار ورزيدند به خرجشان نرفت ، و در جواب گفتند : « لَوْ نَعْلَمُ قِتالًا لَاتَّبَعْناكُمْ » و همين معنا يكى از عوامل شكست مسلمين در آن روز شد . و اما اينكه گفت : « و نظير اين اشتباه و اين عتاب در سوره انفال آمده كه خداوند رسول گرامى خود را عتاب مىكند به اينكه چرا از اسراى بدر فديه گرفتى » جوابش اين است كه : اولا اين مفسر معناى آيه را نفهميده است ، زيرا در آيه انفال هيچ عتابى بر فديه گرفتن از اسراء ديده نمىشود ، و عتابى كه در آن آمده بر اصل گرفتن اسير است ، چون كه مىفرمايد : « ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَه أَسْرى - هيچ پيغمبرى نبايد اسير داشته باشد » و هيچ آيه ديگرى و حتى هيچ روايتى هم نيامده كه پيغمبر به لشكريان دستور گرفتن اسير داده باشد ، بلكه از روايات داستان بدر برمىآيد كه وقتى رسول خدا ( ص ) دستور داد تا بعضى از اسيران را به قتل برسانند مردم ترسيدند از اينكه مبادا آن حضرت بخواهد همه اسيران را به قتل برساند ، لذا پيشنهاد فديه گرفتن را تقديم داشتند تا بدين وسيله وضع مالى سپاه اسلام را عليه دشمنان دين تقويت كنند ، خداوند هم همين پيشنهاد كنندگان را مورد عتاب قرار داد و فرمود : « تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَاللَّه يُرِيدُ الآخِرَةَ » . و اين خود بهترين گواه است بر اينكه عتاب ، تنها متوجه مؤمنين بوده ، نه به خصوص آن حضرت و نه به آن جناب و مؤمنين . و نيز بهترين شاهد است بر اينكه بيشتر رواياتى كه عتاب را متوجه آن جناب دانسته مجعول و از دسيسه هاى دشمنان اسلام است . و ثانيا اگر عتاب در آيه مذكور متوجه بخصوص آن حضرت و يا به او و همه مؤمنين باشد ادعاى ديگر مدعى باطل مىشود ، زيرا او مىگفت : « كلمه » ذنب « در باره آن جناب به معناى لغويش استعمال شده » و اين حرف با آيه بعدى كه مىفرمايد : « لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّه سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ » « 1 » سازگار نيست ، براى اينكه آيه تصريح دارد بر اينكه عتاب بخاطر گناهى بوده كه اگر قضاء ازلى مانع نمىشد عذاب بزرگى را بدنبال داشت ، و هيچ آدم عاقلى ترديد ندارد در اينكه پاى عذاب بزرگ به ميان نمىآيد مگر در مورد معصيت اصطلاحى ، بلكه در مورد معصيتهاى بزرگ ، و اين خود شاهد ديگرى است بر اينكه عتاب در آيه مزبور متوجه غير رسول خدا ( ص ) بوده است . * ( « لا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * . . . * ( يَتَرَدَّدُونَ » ) * . اين دو آيه يكى از علائم نفاق كه منافقين را از مؤمنين جدا مىسازد بيان مىكند ، و آن

--> ( 1 ) سوره انفال آيه 68